Dây xương cá may lên phẳng mà giặt xong bị nhăn hoặc dúm thường do dây, vải thân và chỉ may co không bằng nhau, cộng thêm lực căng đã bị giữ lại trong đường may từ lúc may. Nước, hơi nóng và lực đảo của máy giặt chỉ làm lộ ra những chênh lệch đó chứ không tự tạo ra chúng. Lỗi này khó chịu ở chỗ hàng qua kiểm trên chuyền vẫn phẳng, đến khi người mặc giặt lần đầu mới hỏng, và nếp đã dúm thì ủi không hết. Muốn chặn được, bạn phải biết nếp nhăn thuộc nguyên nhân nào rồi sửa đúng khâu đó: chất liệu dây, chỉ may hay cách may.
Dây xương cá bị nhăn sau giặt thường do những nguyên nhân nào?
Dây xương cá bị nhăn sau giặt gần như luôn rơi vào bốn nguyên nhân: dây co nhiều hơn vải, vải co nhiều hơn dây, chỉ may co hoặc bị kéo quá căng, và hai lớp bị nạp lệch nhau khi may. Mỗi nguyên nhân để lại một kiểu nếp riêng, nên nhìn kỹ đường may và làm một phép thử nhỏ là khoanh được lỗi trước khi phải tháo cả lô.
| Nguyên nhân | Nếp nhăn trông thế nào | Cách thử cho chắc |
|---|---|---|
| Dây co nhiều hơn vải | Vải thân bị rút lại thành nếp chạy dọc đường may, sờ thấy dây căng như một gờ cứng | Tháo chỉ một đoạn chừng một gang tay rồi trải phẳng: dây ngắn hơn mép vải |
| Vải co nhiều hơn dây | Dây nổi gợn sóng trên mặt áo, vải hai bên tương đối phẳng | Tháo một đoạn như trên: dây dài hơn mép vải |
| Chỉ co hoặc chỉ quá căng | Nếp li ti, đều ở cả hai bên, bám sát hàng mũi chỉ | Cắt vài mũi chỉ ở đoạn nhăn nhất: vải phẳng lại ngay là lỗi do chỉ |
| Nạp lệch khi may | Nếp dồn về một phía, cuối đường may hai lớp so le nhau | Tháo một đoạn trên chiếc chưa giặt cùng lô: hai lớp đã dài ngắn khác nhau từ trước khi giặt |
Trên thực tế, hiếm khi chỉ có một nguyên nhân. Co lệch giữa dây và vải thường là ngòi chính, còn chỉ quá căng và nạp lệch làm nếp sâu thêm. Với dây xương cá, ngòi đó hay nằm ở sợi dây: cùng một vân chữ V, nhưng dây cotton và dây polyester phản ứng với nước khác hẳn nhau. Nạp lệch thì sinh ra ngay trên bàn máy, và cách cài vi sai cùng áp lực chân vịt khi gia cố đường vai áo thun quyết định hai lớp có đi đều nhau hay không.
Vì sao dây xương cá phẳng lúc may mà dúm sau khi giặt?
Dây xương cá phẳng lúc may mà dúm sau khi giặt vì phần lớn lực gây nhăn đã nằm sẵn trong đường may, chỉ chờ nước và nhiệt giải phóng. Lúc mới may, hồ trong vải, độ cứng tạm của dây và lần ủi hoàn thiện giữ mọi thứ phẳng; vào máy giặt, sợi bị làm ướt, đảo trộn rồi sấy, và từng thành phần quay về đúng chiều dài thật của nó.
Với dây cotton, nước làm sợi bông trương to ra. Trong vân xương cá đan dày, các sợi phình lên phải uốn lượn nhiều hơn để lách qua nhau, nên cả dải dây ngắn lại. Dây cotton chưa xử lý co có thể ngắn đi khoảng 3-8% sau lần giặt đầu, còn polyester gần như giữ nguyên, và đây là chỗ khác nhau lớn nhất giữa dây xương cá cotton và polyester khi đã nằm trong đường may. Chỉ cotton cũng vậy: ướt thì trương và rút ngắn, kéo các mũi may xích lại gần nhau.
Chỉ bị kéo căng khi may lại theo một cơ chế khác. Sợi chỉ bị giữ ở trạng thái dãn ra một chút, như sợi thun bị kéo rồi may chết. Gặp nước nóng hay hơi sấy, chỉ co về độ dài cũ và rút vải nhăn theo từng mũi.
Vì sao áo thun lại nhăn rõ hơn hàng vải dệt thoi? Vì vải dệt kim mỏng và mềm, chịu nén dọc đường may rất kém. Chỉ cần dây hay chỉ ngắn đi một chút, mép vải không còn chỗ nằm phẳng và phải oằn lên thành sóng. Sấy lồng là mức thử nặng nhất, vì nhiệt và lực đảo cùng lúc đẩy độ co lên cao hơn phơi dây.
Giặt thử thế nào để biết dây xương cá co lệch với vải?
Cách chắc nhất là giặt thử dây xương cá và vải thân cùng lúc, đúng cách người mặc sẽ giặt, rồi đo xem mỗi bên co bao nhiêu. Phép thử này làm trước khi cắt đại trà, mất khoảng một đến hai ngày tính cả thời gian làm khô, và rẻ hơn rất nhiều so với tháo đường may cả lô.
- Cắt mẫu và đánh dấu: lấy một đoạn dây chừng nửa mét và một mảnh vải thân cùng lô sẽ may. Dùng bút không phai kẻ hai vạch cách nhau đúng 25 cm trên dây và trên vải theo chiều dọc đường may.
- May một chiếc mẫu thật: ráp dây vào đúng vị trí, bằng đúng máy, đúng chỉ và đúng thợ sẽ chạy lô. Chiếc mẫu này cho thấy cả lực căng chỉ lẫn nạp lệch, thứ mà đoạn dây rời không thể hiện được.
- Giặt và làm khô như người mặc: nhãn ghi giặt ấm thì giặt ấm, hàng đi thị trường quen sấy thì sấy. Giặt ít nhất ba lần, vì có loại co dần qua mỗi lần chứ không co hết ở lần đầu.
- Đo và so: để mẫu khô hẳn rồi đo lại khoảng giữa hai vạch. Lấy phần ngắn đi chia cho 25 cm là ra phần trăm co của dây và của vải.
- Soi chiếc mẫu: treo dưới một ngọn đèn chiếu từ trên xuống, nếp nhỏ sẽ đổ bóng rõ hơn hẳn.
Hai con số co càng gần nhau càng an toàn; mốc hay dùng trong ngành may là dây và vải không lệch nhau quá khoảng 1-2%. Lệch hơn thế thì đổi dây hoặc xử lý co trước, chứ chỉnh máy không bù được. Hai con số gần bằng nhau mà mẫu vẫn nhăn thì lỗi nằm ở chỉ hoặc cách may. Mỗi lần đổi lô vải hoặc đổi lô dây, Phụ Liệu May PHT lại nhắc giặt thử bằng chiếc áo hoàn chỉnh, không chỉ ở đơn đầu tiên.
Dây xương cá đã nhăn sau giặt có ủi phẳng được không?
Dây xương cá đã nhăn sau giặt thường không ủi phẳng được lâu, vì nếp nhăn sinh ra từ chênh lệch chiều dài thật giữa dây, vải và chỉ, không phải nếp gấp trên mặt vải. Hơi nước và bàn ủi đè dẹt được tạm thời, nhưng lần giặt sau nếp quay lại gần như y cũ.
Hàng sắp tới hạn thì ủi thật kỹ rồi giao là cách nhiều xưởng chọn. Đừng làm vậy với hàng đã thấy nhăn khi giặt mẫu: người mặc giặt lần đầu là nếp hiện lại, và lúc đó tiền sửa cộng thêm cả tiền gửi hàng hai chiều. Có cách nào cứu mà không tháo không? Không. Cách sửa thật là tháo đường may ở đoạn nhăn, thay bằng dây đã xử lý co hoặc loại dây có độ co hợp với vải thân, rồi may lại bằng chỉ và máy đã chỉnh. Nếu áo dùng dây viền xương cá cotton ở cổ và vai, đoạn dây thay mới phải được giặt xổ co trước, không thì lần giặt sau lại dúm đúng chỗ cũ.
Lỗi do chỉ hay nạp lệch thì đổi dây là vô ích; lỗi do dây co thì chỉnh máy kỹ đến đâu cũng không cứu được. Vì vậy hãy làm phép thử ở mục đầu trước khi tháo, để khỏi tháo hai lần.
Cách chặn dây xương cá nhăn sau giặt từ khâu chọn dây và may
Cách chặn chắc nhất là chọn dây có độ co gần với vải thân, xử lý co trước nếu dây là cotton chưa qua xử lý, rồi may bằng chỉ ít co với lực căng vừa đủ. Chất liệu quyết định phần lớn kết quả; chỉnh máy chỉ dập phần còn lại.
- Chọn sợi dây theo vải thân: thân polyester hoặc vải pha đã ổn định thì đi với dây polyester; thân cotton đã xử lý co thì dây cotton cũng phải đã xử lý co. Ghép cotton chưa xử lý với vải không co là kiểu ghép dễ dúm nhất.
- Xử lý co trước khi cắt: nếu dây cotton chưa xử lý co, xổ cuộn thành bó lỏng, ngâm giặt và làm khô hẳn rồi mới cắt. Giặt nguyên cuộn quấn chặt thì lớp trong và lớp ngoài ướt, khô không đều nên dây co không đều.
- Dùng chỉ polyester thay chỉ cotton: chỉ polyester, nhất là loại lõi polyester bọc polyester, gần như không co khi ướt nên không kéo mũi may xích lại sau giặt.
- Căng chỉ vừa đủ, để dây nhả tự do: nới căng chỉ xuống mức vừa khoá được mũi, đặt cuộn dây cho nhả tự nhiên, không níu tay, và giảm áp lực chân vịt để hai lớp đi đều.
- Đổi loại dây cho áo ôm, vải quá mỏng: dây xương cá không giãn, nên trên áo bó sát hay đồ thể thao mỏng nó dễ gợn và cản cử động. Ở những chỗ này, dây chống bai TPU trong suốt hợp hơn, vì giãn theo vai rồi kéo mép về và không hút nước nên không co khi ướt.
Nếu đang có một chiếc áo nhăn sau giặt mà chưa rõ do đâu, bạn cứ chụp cận đường may, kèm ảnh nhãn vải thân, gửi qua Zalo 0972.245.746; nhìn kiểu nếp và chất liệu là PHT nói được nên đổi dây, đổi chỉ hay chỉnh cách may. Phụ liệu may mặc PHT sản xuất dây tại nhà máy ở Khánh Hòa, có dây xương cá cotton lẫn polyester ở các bản 10, 12, 15 và 25 mm, gửi được mẫu đối chiếu để bạn giặt thử cùng vải thân trước khi đặt số lượng lớn. Khi xin báo giá, ghi kèm chất liệu vải thân, bản rộng, màu, số mét dự kiến và nơi giao.
Một đơn áo thun thường cần thêm dây treo nhãn, dây luồn hay dây viền, và chọn cùng chỗ trong nhóm dây đai may mặc giúp bạn gom tất cả vào một lần giặt thử.
