Dây thun tròn là loại dây thun có tiết diện tròn đều, gồm lõi thun (cao su hoặc sợi spandex) ở giữa và một lớp vỏ bện siết chặt bên ngoài, khác hẳn thun dẹt bạn hay thấy ở cạp quần hay bo tay áo thun. Vì tiết diện tròn không có mặt phẳng cố định, dây xoay trở tự do theo mọi hướng, luồn qua ống vải hay dây rút mà không bị vặn xoắn hay lật mép như thun dẹt. Nhầm hai loại này với nhau, hoặc lấy thun dẹt cắt mỏng thay cho thun tròn, thường khiến dây rút xoắn trong ống luồn hoặc quai đeo phân bố lực lệch, may xong mới phát hiện thì đã tốn cả cuộn vải. Phần dưới đây giúp bạn nhận đúng loại thun tròn, biết nó khác thun dẹt ở đâu và hợp dùng cho vị trí nào trong hàng may mặc.
Dây thun tròn có cấu tạo gồm những gì?
Cấu tạo gồm hai phần chính, mỗi phần làm một việc khác nhau.
| Bộ phận | Vai trò |
|---|---|
| Lõi đàn hồi | Bó sợi cao su hoặc sợi thun (spandex) ở chính giữa, chịu trách nhiệm co và hồi lại sau khi kéo giãn. |
| Vỏ bện bên ngoài | Sợi tổng hợp (thường là polyester, đôi khi cotton) xoắn chéo bọc kín lõi, giữ tiết diện tròn đều và hạn chế ma sát làm mòn phần lõi bên trong. |
Thun dẹt như dải ruy băng phẳng nằm im một chỗ, còn thun tròn như sợi dây thừng nhỏ xoay trở được mọi hướng. Đây cũng là lý do dây thun tròn hay được gọi thêm là dây chun tròn hoặc dây thun ống.
Lớp vỏ bện này vận hành giống hệt cơ chế của dây thun bện: kim may xuyên thẳng qua thân dây sẽ cắt đứt tao sợi ngay tại mũi kim, mất lực đúng ngay đường may đó. Vì vậy dây thun tròn không may thẳng lên vải, chỉ luồn qua ống vải kín hoặc rãnh nẹp có sẵn.
Dây thun tròn khác thun dẹt ở điểm nào?
Vậy dây thun tròn và thun dẹt khác nhau ở đâu, ngoài chuyện một cái tròn một cái dẹp? Khác ở cách chúng tiếp xúc bề mặt và cách chịu lực, và đây mới là phần quyết định bạn nên chọn loại nào.
| Tiêu chí | Thun tròn | Thun dẹt |
|---|---|---|
| Tiết diện | Tròn đều, không có mặt phẳng cố định | Dẹt, có hai mặt phẳng rõ ràng |
| Cách chịu lực | Lực dồn vào một dải hẹp quanh thân dây | Lực trải đều trên bề mặt phẳng, rộng |
| Luồn qua ống vải, rãnh nẹp | Xoay tự do mọi hướng, không xoắn hay lật mép | Dễ vặn xoắn nếu ống luồn hẹp hoặc thao tác không chuẩn |
| Thắt nút, khoá dây (cord lock) | Thắt gút chặt, ăn khớp tốt với khoá bấm | Nút cồng kềnh, dễ tự tuột khi rung lắc |
| Vị trí hay dùng | Dây rút, quai buộc cần điều chỉnh bằng tay | Cạp quần, bo tay áo, vị trí may cố định |
Không. Thun dẹt không thay được thun tròn ở chỗ cần thắt nút hoặc bấm khoá, vì bản phẳng cồng kềnh, khó ăn khớp và dễ tuột khi bị kéo giật liên tục. Ngược lại, thun tròn cũng không hợp cho cạp quần bản lớn hay bo tay áo cần đứng dáng, vì lực dồn vào một dải hẹp, mặc lâu dễ hằn da.
Biết là bạn muốn cắt luôn một đoạn thun dẹt mỏng thành dây rút cho tiện vì đang có sẵn trong kho. Với túi vải nhẹ ít rút thì tạm ổn, nhưng với mũ áo khoác cần siết mở nhiều lần thì đừng, vì bản dẹt gấp lại trong ống luồn sẽ vặn xoắn, kéo vài lần là thấy ngay chỗ xoắn cứng ngay chỗ gấp.
Thun dẹt bản thân cũng chia làm dệt kim mềm giá rẻ và dệt thoi cứng cáp giữ form, và câu hỏi nên chọn dây thun dệt kiểu nào cho đúng vị trí lại là chuyện khác, tuỳ cạp quần hay bo tay áo bạn đang may.
Dây thun tròn hợp dùng cho vị trí may nào?
Trong hàng may mặc, thun tròn xuất hiện nhiều nhất ở những chỗ cần rút, buộc hoặc điều chỉnh độ ôm bằng tay, không phải chỗ may cố định một lần rồi thôi.
- Dây rút mũ áo khoác, áo gió: luồn quanh viền mũ, kết hợp khoá bấm để siết gió nhanh mà không cản cử động.
- Dây rút miệng túi, balo nhỏ: thắt nút hoặc khoá dây giữ chặt miệng túi, không cần may cố định.
- Dây cột tóc, dây buộc phụ kiện thủ công: cần độ đàn hồi và khả năng xoay trở nhiều hướng.
Nếu là chúng tôi, chúng tôi sẽ hỏi ngay một câu trước khi tư vấn chọn thun tròn hay thun dẹt cho một chi tiết: chỗ đó có cần thắt nút hoặc khoá bấm không, hay chỉ may cố định một lần rồi để nguyên? Câu trả lời quyết định gần hết phần còn lại.
Xưởng nào cũng có lúc cần cả hai loại trong cùng một đơn: mũ áo khoác dùng thun tròn ở dây rút, còn bo tay áo và gấu áo lại hợp dây thun dệt kim mềm mại hơn. Gom chung một đầu mối cho cả hai loại giúp bạn đối chiếu mẫu một lần thay vì chạy qua hai nơi.
Dây thun tròn có phải là dây luồn không?
Không. Dây thun tròn co giãn được nhờ lõi cao su hoặc spandex bên trong, còn dây luồn (dây rút thường, dây giày) là sợi dệt bện chắc, hầu như không co giãn. Cả hai đều tròn và đều luồn qua ống vải, nên rất dễ gọi lẫn tên khi đặt hàng, kể cả người trong nghề đôi lúc cũng phải cầm lên kéo thử mới chắc.
Khác biệt này quan trọng hơn bạn nghĩ. Chi tiết cần đàn hồi để ôm sát khi cử động, như dây rút bụng áo khoác gió, mà chọn nhầm dây luồn không co giãn thì phần eo sẽ cứng, không co theo dáng người. Ngược lại, chỗ chỉ cần giữ cố định như dây rút balo mà dùng thun tròn lại phí, vì độ đàn hồi ở đó không cần thiết mà còn khiến dây rút lỏng dần theo thời gian.
Độ bền cụ thể của mỗi loại còn tuỳ chất liệu vỏ bện và tần suất dùng, chúng tôi không đoán được nếu chưa biết rõ chi tiết bạn đang may. Cách chắc ăn nhất khi chưa rõ mình đang cần loại nào: gửi ảnh chi tiết đang may hoặc mẫu dây cũ qua Zalo, PHT nhìn là phân biệt được ngay thun tròn hay dây luồn, tư vấn đúng loại trước khi bạn đặt nhầm cả cuộn.
Thun tròn, thun dẹt hay dây luồn đều có chỗ đứng riêng, và chọn đúng ngay từ đầu tiết kiệm hơn nhiều so với may xong rồi tháo ra làm lại. Nhắn Zalo 0972.245.746 kèm ảnh mẫu, vị trí may và số lượng dự kiến để được tư vấn đúng loại.
Phụ Liệu May PHT sản xuất trực tiếp tại nhà máy Khánh Hòa, có sẵn nhiều loại dây thun dệt kim và dệt thoi trong kho, nhận tư vấn miễn phí để bạn chọn đúng loại trước khi đặt số lượng lớn.
