Một bộ băng gai xù không phải một dải băng mà là hai dải riêng biệt luôn đi theo cặp: dải mặt gai mang hàng nghìn móc nhỏ, và dải mặt xù mang mạng vòng sợi để móc bám vào. Ép hai mặt lại là khóa, kéo tách ra là mở. Trên mỗi dải, cấu tạo lại chia thành ba phần có nhiệm vụ khác nhau, và chính ba phần này quyết định dải băng bền hay nhanh hỏng khi lên sản phẩm.
| Bộ phận | Nhiệm vụ trong dải băng | Nhìn thấy gì trên mẫu thật |
|---|---|---|
| Nền | Giữ dải băng thành một khối, nhận lực khi may và neo chân móc hoặc chân vòng | Lớp vải dệt khổ hẹp nhìn rõ sợi dọc và sợi ngang, hoặc màng nhựa liền khối ở dòng móc đúc |
| Bề mặt tạo liên kết | Tạo điểm khóa cơ học giữa hai dải, gồm hệ móc ở mặt gai và hệ vòng ở mặt xù | Mặt gai ráp tay và bám vào áo len, mặt xù mềm và mịn như lớp nhung ngắn |
| Mặt lưng | Quyết định cách gắn lên sản phẩm, may hoặc dán | Bề mặt trơn để may, lớp keo phủ giấy chống dính, hoặc mặt còn lại của dải hai mặt |
Về sợi, phần lớn băng gai xù thương mại dùng monofilament tổng hợp, phổ biến là nylon, polyester và các mức pha giữa hai loại. Việc chọn sợi nào cho mặt nào là một quyết định riêng.
Móc của mặt gai băng gai xù được tạo bằng cách nào?
Móc trên mặt gai không được gắn thêm vào dải băng mà được sinh ra từ chính cấu trúc bề mặt, theo hai con đường khác hẳn nhau.
Cách thứ nhất là móc dệt. Sợi monofilament được dệt nổi thành hàng vòng kín trên nền, dải băng đi qua công đoạn xử lý nhiệt để sợi giữ nếp uốn, sau đó dao cắt một cạnh của mỗi vòng. Nửa vòng còn lại bật lên thành hình móc câu. Vì móc là sợi mảnh đã được định hình nhiệt, nó uốn cong khi bị vòng xù kéo rồi hồi lại, nên dải băng mềm, đi theo độ cong của vải và chịu được nhiều lần đóng mở.
Cách thứ hai là móc đúc. Nhựa nóng chảy được ép vào hàng vạn hốc khuôn nhỏ, mỗi móc ra khuôn với biên dạng giống hệt nhau và chiều cao được kiểm soát. Nhóm này cứng hơn, dày mỏng theo thiết kế khuôn chứ không theo đường kính sợi, và không để lại xơ vụn như đầu sợi cắt. Một biến thể hay gặp của móc đúc là móc đầu nấm, tức đầu móc nở rộng về mọi hướng thay vì quặp về một phía, nên khi đã cài vào vòng thì rất khó trượt ra theo phương ngang.
Khác biệt cần nhớ khi đọc quy cách: hình dạng móc quyết định lực giữ theo phương nào. Móc quặp một chiều giữ tốt khi bị kéo trượt cùng chiều móc, còn móc đầu nấm giữ đều hơn nhưng đổi lại rất khó tháo và ít phù hợp cho vị trí đóng mở hằng ngày.
Xem thêm: Nguyên lý hoạt động của băng gai xù: móc và vòng khóa nhau
Mặt xù băng gai xù là mạng vòng sợi, không phải lớp lông nỉ
Nhiều người mua nhìn mặt xù thấy mềm và mịn nên xếp chung với nỉ hoặc vải lông. Hai thứ này khác nhau ở điểm quyết định: mặt xù được dệt thành các vòng kín, mỗi vòng có hai chân neo vào nền, còn lông nỉ chỉ là đầu sợi dựng lên. Móc cần một vòng kín để luồn qua và mắc lại; sợi lông rời không tạo được điểm mắc bền, nên một miếng nỉ có thể bám tạm nhưng tuột ngay khi bị kéo.
Mặt xù thương mại có hai kiểu hoàn thiện. Kiểu đã chải làm vòng dựng xốp lên, cho cảm giác tay mềm và bám nhanh khi vừa ép; kiểu không chải giữ vòng nằm sát và đanh hơn, thường dùng ở vị trí cần bề mặt phẳng, ít xù lông sau nhiều lần giặt.
Điều này cũng giải thích vì sao một cặp băng gai xù cũ thường yếu đi từ phía mặt xù trước. Móc kéo mạnh và lặp lại làm đứt dần các vòng; vòng đứt thì móc không còn chỗ mắc, dù mặt gai nhìn vẫn nguyên. Khi kiểm tra hàng đã dùng, hãy soi mặt xù xem còn vòng hay đã thành đám xơ rối, thay vì chỉ nhìn mặt gai.
Nền dệt và mép biên giữ cho băng gai xù không tưa sợi
Nền là phần ít được nhắc nhưng lại chịu toàn bộ lực may và lực giật. Ở dòng dệt truyền thống, nền là vải dệt thoi khổ hẹp, trong đó hệ sợi nền khóa lấy chân của từng vòng sợi. Nền dệt càng chặt thì vòng và móc càng khó bị nhổ bật khỏi gốc khi hai mặt bị bóc tách. Ở dòng móc đúc, nền có thể không còn là vải dệt mà là màng nhựa liền khối, vì móc và nền được tạo cùng lúc trong khuôn.
Chi tiết nền là vải dệt hay màng nhựa không chỉ là chuyện kỹ thuật. Đây cũng là dữ kiện đầu tiên cần chốt khi khai báo hàng nhập, vì hai cấu tạo này đi theo hai nhánh mã số khác nhau, được phân tích riêng trong bài tra cứu mã HS băng gai xù.
Phần cuối cùng của cấu tạo là mép biên. Dải băng được rọc từ khổ rộng ra bản nhỏ, nên nếu cắt cơ học thuần túy thì đầu sợi ngang bị đứt tự do và sẽ tưa dần khi cọ xát hoặc giặt. Vì vậy mép biên thường được cắt bằng dao nóng hoặc bằng sóng siêu âm, tức nhiệt làm chảy và hàn kín sợi ngay tại đường cắt. Khi xưởng tự cắt lại bản rộng hoặc cắt vát góc, nên xử lý mép bằng nhiệt hoặc gấp mí khi may, nếu không vị trí cắt tay sẽ là chỗ bung sợi đầu tiên.
Băng gai xù có mấy kiểu mặt lưng và dùng cho vị trí nào?
Mặt lưng là phần quyết định dải băng gắn lên sản phẩm bằng cách nào, và đây thường là điểm chọn sai nhiều nhất khi đặt hàng.
Kiểu thứ nhất là mặt lưng để trơn, dành cho loại may. Toàn bộ liên kết với sản phẩm do đường chỉ đảm nhận, nên độ bền phụ thuộc mật độ mũi may và vị trí đặt đường chỉ chứ không phụ thuộc lớp phủ nào. Đây là kiểu dùng cho nắp balo, túi xách, đồ bảo hộ, nón và các vị trí phải giặt.
Kiểu thứ hai là mặt lưng tráng keo nhạy áp, phủ một lớp giấy chống dính để bóc khi thi công. Cấu tạo này thêm một lớp vào dải băng, và lớp keo đó thường mềm hơn sợi nền nên nó trở thành mắt xích yếu nhất về nhiệt và về lực giữ. Nói cách khác, một dải dán keo có thể có mặt gai rất tốt nhưng vẫn bong cả mảng nếu keo không hợp bề mặt.
Kiểu thứ ba là dán lưng đôi, tức mặt gai và mặt xù được ghép lưng vào nhau thành một dải duy nhất tự khóa khi cuốn lại. Dạng này dùng để bó dây, cố định cuộn và các vị trí cần tháo lắp nhiều lần mà không cần may. Ngoài ba kiểu trên, băng gai xù còn được dập sẵn thành chấm tròn hoặc miếng nhỏ, có cả bản may và bản dán keo, thuận cho các điểm khóa gọn.
Bốn điểm cần soi trên mẫu băng gai xù trước khi đặt hàng
Cấu tạo chỉ hữu ích khi bạn kiểm được nó trên mẫu thật. Với một mẫu trong tay, hãy xác nhận đúng bốn điểm sau trước khi báo số lượng:
- Mặt gai là móc dệt hay móc đúc. Móc dệt nhìn ra từng sợi mảnh quặp cùng chiều và dải băng mềm; móc đúc đều tăm tắp, cứng tay và thường mỏng hơn ở cùng bản rộng.
- Mặt xù còn nguyên vòng hay đã xổ. Vuốt ngược chiều để xem bề mặt là các vòng đều nhau hay đã thành xơ rối, đây là dấu hiệu sớm nhất của hàng đã yếu.
- Mép biên đã được xử lý chưa. Miết dọc hai mép và thử kéo nhẹ một sợi ngang; mép cắt nhiệt sẽ đanh và không rút được sợi ra.
- Mặt lưng thuộc kiểu nào. Trơn để may, có lớp keo kèm giấy chống dính, hay là mặt còn lại của dải hai mặt. Nếu là loại dán keo, hỏi thêm gốc keo và bề mặt được khuyến cáo dán trước khi tính đến chuyện bản rộng.
Bốn điểm này áp dụng chung cho hàng mẫu, nhưng thông số cụ thể như bản rộng, tỉ lệ pha sợi và quy cách cuộn thì khác nhau theo từng mã hàng, cần xác nhận khi báo giá. Với đơn số lượng lớn, duyệt mẫu đối chiếu trước khi lên chuyền vẫn rẻ hơn nhiều so với việc phát hiện lệch sau khi đã may đại trà.
Nếu bạn đang cần chốt cấu tạo cho một vị trí cụ thể trên sản phẩm, gửi ảnh mẫu đang dùng, bản rộng cần lấy và mô tả vị trí gắn cho Phúc Hưng Thịnh qua Hotline hoặc Zalo 0972.245.746 để được đối chiếu nhóm hàng phù hợp và nhận báo giá theo quy cách.
