Cách may chỉ thun nhún là quấn chỉ thun vào suốt dưới, giữ chỉ may thường ở kim trên, nới nhẹ vít chỉnh lực căng trên thuyền chỉ cho sợi thun chạy trơn, rồi chạy nhiều đường thẳng song song trên tấm vải phẳng. May xong, bàn ủi hơi nước lướt phía trên để đường nhún co hết. Sợi nằm trong suốt là thun chỉ, lõi đàn hồi bọc sợi bên ngoài, và cách may này còn được gọi là may chun chỉ hay smocking, hợp vải mỏng nhẹ ở thân váy, tay bồng, eo áo. Chỗ hỏng thường không nằm ở sợi chỉ mà ở thiết lập: suốt quấn căng, thuyền chưa nới, mỗi thợ chạy một cữ là cả lô nhún dày mỏng khác nhau. Dưới đây là từng khâu cho xưởng, từ chỉnh máy tới kiểm chiếc mẫu trước khi cắt cả lô.
Cách may chỉ thun cần chỉnh máy những gì?
Đường nhún ra hay không được quyết định trước mũi kim đầu tiên, ở bốn chỗ: cách quấn suốt, chỉ trên, lực căng thuyền chỉ và chiều dài mũi. Chỉnh cả bốn trên một mảnh vải vụn cùng lô vải sắp may, phần còn lại chỉ là chạy thẳng.
| Khâu | Cách làm | Sai thì thấy gì |
|---|---|---|
| Quấn suốt | Quấn chỉ thun bằng tay hoặc cho máy quấn thật chậm, sợi nằm gọn, không kéo căng | Sợi bị kéo giãn sẵn trên suốt, vải nhún yếu hoặc nằm phẳng |
| Chỉ trên | Chỉ may thường hợp độ dày vải và màu vải, luồn kim như bình thường | Chỉ không hợp vải thì đứt khi đường nhún bị kéo giãn |
| Thuyền chỉ | Nới nhẹ vít chỉnh lực căng đến khi kéo đầu sợi thun ra thấy trơn, không giật | Đứt chỉ, kẹt suốt, bỏ mũi |
| Chiều dài mũi | Thử vài mức trên vải vụn, giữ mức cho nếp nhún đều nhất | Mỗi thợ một mức, thành phẩm nhún dày mỏng khác nhau |
| Hoàn tất | Bàn ủi hơi nước lướt phía trên mặt vải, không ép xuống | Không hấp thì nhún chưa co hết; ép nóng trực tiếp làm lõi thun lão hoá nhanh |
Biết là cho máy quấn suốt ở tốc độ thường thì nhanh hơn nhiều, nhất là khi cả chuyền cần cả chồng suốt. Đừng. Sợi thun quấn căng giống sợi dây cao su đã bị kéo sẵn: vào tới vải nó không còn lực để co vải lại. Còn vít thuyền nới bao nhiêu thì không ai nói trước được, mỗi đời máy một kiểu thuyền, nên cách chắc nhất là nới từng chút và thử trên vải vụn tới khi đường nhún ra đều.
Vải nào may chỉ thun nhún đẹp, vải nào không nên?
Chỉ thun có lực co nhẹ, nên nó chỉ kéo được vải nhẹ. Vải càng mỏng và rủ, nếp nhún càng dày và mềm; vải càng dày và cứng, đường may càng nằm phẳng như chưa từng có sợi thun ở dưới.
| Loại vải | Kết quả khi may chỉ thun | Nên làm gì |
|---|---|---|
| Voan, chiffon, lụa, cotton mỏng | Nhún dày, mềm, nếp rõ | Hợp nhất cho thân váy, áo smocking, tay bồng |
| Vải dệt kim co giãn | Nhún được nhưng khó đoán trước độ nhún | Chạy thử trên mẫu rồi mới quyết |
| Kaki, denim, canvas | Nhún yếu hoặc không nhún, đường may dễ đứt chỉ khi kéo | Không dùng chỉ thun, chuyển sang thun bản luồn ống |
Vậy hàng vải dày mà vẫn muốn eo co giãn thì sao? Bỏ chỉ thun, luồn một dải thun bản vào ống vải. Lúc đó bạn đang chọn dây thun theo vải chứ không còn chỉnh máy nữa: vải càng dày càng cần thun đứng form để cạp không vặn. Với vải mỏng thì ngược lại: chỉ thun là cách cho mặt vải đẹp nhất, câu hỏi tiếp theo chỉ là nhún ở vị trí nào.
May chun chỉ cho thân váy, tay bồng và eo áo khác nhau ở đâu?
Cùng một thiết lập máy, ba vị trí này khác nhau ở số đường, độ rộng mảng nhún và chỗ đặt mép. Khác nhau ở đây quyết định luôn cách cắt rập.
Thân váy và áo smocking
Thân đầm quây hay áo smocking là một mảng nhún kín từ mép trên xuống, nhiều đường cách đều nhau. Tấm vải phải cắt rộng hơn vòng thân thành phẩm, và độ rộng đó chốt bằng tấm mẫu chạy thật, không chốt bằng ước lượng. Mép trên nên viền hoặc gấp xong trước khi nhún, vì nhún rồi mới xử lý mép là vải đã co, máy khó ăn đều.
Tay bồng
Tay bồng thường chỉ cần vài đường chỉ thun ôm quanh bắp tay hoặc phía trên cửa tay, phần vải phía dưới để xoè thành bèo. Nếu thiết kế cần cửa tay ôm chắc, luồn thun bản ở mép ống thì giữ form tốt hơn, và cách may chun tay áo ở mép ống là một quy trình khác hẳn với nhún chỉ.
Eo áo, eo đầm
Eo áo vải mỏng chạy một dải vài đường chỉ thun là đủ ôm. Eo đầm thì phải nhìn phần váy treo bên dưới: thân váy dài, nhiều tầng là trọng lượng dồn hết lên eo, vài đường chỉ thun giữ không nổi lâu. Chỗ đó nên luồn thêm một dải thun bản, thường là thun dệt kim mềm cho hợp vải mỏng. Bản rộng của dải thun đó chốt theo vị trí trên váy và độ nặng thân váy, cùng cách chọn dây thun may váy cho cạp và thân nhún.
Chạy nhiều đường chỉ thun song song thế nào cho nhún đều?
Một đường chỉ thun chỉ nhún mờ; mảng nhún đẹp là nhiều đường cách đều. Cái khó của xưởng không nằm ở chạy một đường, mà ở chỗ để cả chuyền chạy ra những tấm giống nhau. Thứ tự dưới đây giữ cho mọi tấm đi cùng một cữ.
- Nhún trên tấm phẳng, chưa đóng sườn: vải nằm phẳng dưới chân vịt, và đầu mỗi đường rơi vào phần đường may sườn sẽ ráp sau.
- Kẻ phấn đường đầu tiên: chạy đường đầu đúng theo phấn; mảng rộng thì kẻ thêm vài đường mốc ở giữa để kiểm lại độ thẳng.
- Lấy mép chân vịt làm cữ: từ đường thứ hai, tì mép chân vịt vào đường vừa may, khỏi kẻ từng đường. Khoảng cách giữa các đường chốt trên tấm mẫu và giữ nguyên cho cả lô.
- Chạy cùng một chiều: mọi đường bắt đầu từ cùng một mép, chạy từ trên xuống, tốc độ vừa và đều chân.
- Kéo phẳng phần đã nhún: từ đường thứ hai, vải phía sau đã co lại; dùng hai tay vuốt phẳng phần vải quanh chân vịt để vải ăn vào máy phẳng, không kéo giật.
- Hấp hơi rồi mới đóng sườn: hết mảng thì lướt hơi nước, đo lại độ rộng tấm, đúng rập mới ráp.
Có cần kẻ phấn đủ mọi đường không? Không. Kẻ hết là tốn công mà còn thêm sai số của người kẻ; chân vịt là cái cữ đã có sẵn trên mọi máy, chỉ cần cả chuyền dùng cùng một mép chân vịt.
May chỉ thun hết suốt giữa đường thì nối thế nào?
Cách nối tốt nhất là không phải nối. Chỉ thun khá cồng kềnh nên suốt hết nhanh hơn chỉ thường; thấy suốt còn ít thì thay ở đầu đường mới, đừng cố chạy cho hết. Xưởng chạy lô nên quấn sẵn một loạt suốt cùng lúc, cùng một người, cùng một cách, vì suốt quấn mỗi tay một lực là đường này nhún dày, đường kia nhún mỏng.
Nếu đã hết giữa chừng: dừng máy, kéo hai đầu chỉ ra mặt trái, thay suốt mới, rồi bắt đầu lại chồng lên đoạn cuối của đường cũ một quãng ngắn. Xong đường đó, thắt nút chỉ thun với chỉ trên ở mặt trái cho cả hai chỗ đầu. Hai đầu mỗi đường thì cho chạy vượt qua mép vải vào phần đường may sườn để sườn khoá lại; mép nào để hở, không có sườn đi qua, thì thắt nút đôi rồi mới cắt chỉ.
May chỉ thun không nhún hoặc đứt chỉ thì chỉnh ở đâu?
Đường đã chạy mà vải phẳng lì, hay đang chạy thì đứt chỉ liên tục, thợ thường nghĩ ngay tới chuyện đổi chỉ. Phúc Hưng Thịnh khuyên kiểm theo thứ tự rẻ nhất trước: hấp hơi, rồi suốt, rồi thuyền, cuối cùng mới nghi tới sợi chỉ.
- Vải không nhún hoặc nhún yếu: chưa lướt hơi nước, suốt quấn căng làm sợi thun giãn sẵn, hoặc vải quá dày so với lực co của chỉ thun.
- Đứt chỉ, kẹt suốt, bỏ mũi: vít thuyền chưa nới đủ, sợi thun ra bị giật; nới thêm từng chút rồi chạy lại trên vải vụn.
- Đường này nhún dày, đường kia nhún mỏng: suốt quấn khác tay, hoặc có đường thợ vuốt vải căng hơn; quấn suốt theo một người và chạy lại tấm mẫu.
- Đầu chỉ tuột sau khi giặt: đầu đường không nằm trong sườn và cũng không thắt nút; mảng nhún bung dần từ mép.
- Nhún xẹp sau khi là ủi: bàn ủi nóng ép thẳng xuống mảng nhún; nhiệt cao trực tiếp làm lõi thun lão hoá nhanh, chỉ nên lướt hơi phía trên.
Sợi chỉ thun không đọc phiếu công nghệ, nó chỉ làm đúng theo cái suốt bạn quấn. Vì vậy mọi lỗi ở trên nên được bắt ngay trên chiếc mẫu, trước khi nó nhân lên cả lô.
Kiểm chiếc mẫu may chỉ thun gì trước khi chạy cả lô?
Tháo chỉ thun ở cả trăm tấm nhún là việc không ai muốn làm: sợi thun mảnh, mũi dày, thợ ngồi gỡ cả buổi mà vải vẫn có thể còn lỗ kim. Một chiếc mẫu kiểm kỹ rẻ hơn rất nhiều.
- Hấp hơi xong mới đánh giá: nhìn tấm chưa hấp là đánh giá sai độ nhún.
- Đo độ rộng sau nhún so với rập: tỷ lệ giữa vải cắt và vải sau nhún lấy từ chính tấm này để chốt rập cho cả lô.
- Kéo giãn như lúc mặc vào, cởi ra: đường nào nghe tiếng tách hoặc đứt chỉ trên thì xem lại chỉ trên và chiều dài mũi.
- Soi độ đều: các đường thẳng, cách đều, không đường nào nhún ít hơn hẳn đường bên cạnh.
- Giặt thử một lần: phơi khô rồi xem mảng nhún còn giữ, đầu chỉ có tuột ở mép không.
Mẫu đạt thì ghi lại toàn bộ thiết lập: mức nới vít thuyền, chiều dài mũi, mép chân vịt dùng làm cữ, cách quấn suốt. Phụ Liệu May PHT khuyên ghim thẻ cữ đó ngay trên từng máy trong chuyền, vì thợ đổi ca mà thiết lập đổi theo là lô nhún lệch từ giữa chừng.
Đơn hàng nhún thường cần cả thun chỉ cho mảng nhún lẫn thun bản cho cạp hay eo, và lấy cùng một chỗ trong nhóm dây thun may mặc thì bạn chỉ đối chiếu mẫu một lần. Đơn lớn nên chốt mẫu đối chiếu trước, vì màu giữa các lô nhuộm luôn có dung sai nhỏ. Nhắn Zalo 0972.245.746 hoặc gửi form báo giá, ghi rõ: loại cần lấy (thun chỉ, kèm thun bản nếu có), màu, số lượng dự kiến, loại vải đang may, ảnh mẫu hoặc ảnh tấm nhún đang làm, địa chỉ nhận và ngày cần hàng.
Phúc Hưng Thịnh sản xuất trực tiếp tại nhà máy Khánh Hòa, giá sỉ tận xưởng, chiết khấu theo số lượng, hàng sẵn kho giao toàn quốc. Gửi đủ thông tin trên là có báo giá nhanh qua Zalo, kèm lời khuyên nên nhún bằng chỉ hay chuyển sang thun bản cho đúng vải của bạn.
