Ngoài chất lượng cuộn thun, những yếu tố làm dây thun nhanh giãn thường nằm ngay trong xưởng, ở bốn khâu: cắt, tra thun, đường may và hoàn tất. Cùng một cuộn, cùng một loại thun, may ở hai chuyền khác nhau vẫn có thể ra hai lô giãn khác nhau. Vì vậy trước khi đổ lỗi cho cuộn thun hay đổi sang loại đắt hơn, bạn nên soát lại khâu may và hoàn tất. Đổi thun mà giữ nguyên thói quen trên chuyền thì lô sau dễ hỏng y như lô trước, chỉ tốn thêm tiền.
Yếu tố nào trên chuyền may làm dây thun nhanh giãn?
Bốn yếu tố trên chuyền hay làm dây thun nhanh giãn là cắt thun sai chiều dài so với vị trí, kéo thun không đều khi tra, đường may đi qua thân thun chưa thử trên mẫu, và nhiệt ủi, ép keo, ép logo dồn vào chỗ có thun. Mỗi yếu tố để lại một dấu vết riêng trên thành phẩm, nên nhìn đúng dấu vết là đoán được lỗi nằm ở khâu nào. Bảng dưới gom bốn khâu hay gây chuyện, kèm chỗ cần sửa.
| Khâu | Yếu tố | Nhìn thấy gì trên thành phẩm | Sửa ở đâu |
|---|---|---|---|
| Cắt thun | Chiều dài đoạn cắt không khớp vị trí và loại thun | Cạp, bo lỏng ngay lần mặc đầu; các size lỏng không đều nhau | Rập chiều dài cắt riêng cho từng loại thun, từng vị trí, chốt trên chiếc mẫu |
| Tra thun | Lực kéo khi may dính khác nhau giữa các thợ, các đoạn | Nhún chỗ dày chỗ thưa, vòng cạp lệch, chiếc này khác chiếc kia | Chia mốc trên thun và vải, thống nhất cách kéo giữa các thợ |
| Đường may | Kiểu mũi, mật độ mũi, số đường diễu đi qua thân thun | Nếu chưa hợp: đoạn thun dưới đường may co về chậm hơn đoạn thun tự do bên cạnh | Thử vài phương án đường may trên chiếc mẫu, giữ phương án thun hồi tốt nhất |
| Hoàn tất | Bàn ủi đè trực tiếp, tấm ép keo, ép nhiệt logo phủ lên vùng có thun | Đoạn thun trong vùng bị ép hồi kém hơn vùng không bị ép, có khi chỉ lộ sau khi giặt | Đổi thứ tự công đoạn, để vùng thun nằm ngoài mặt ép |
Đọc dấu vết theo cách lỗi phân bố trên sản phẩm. Lỗi trải đều cả vòng cạp, bo thường dẫn về chiều dài cắt; lỗi đổi theo từng chiếc, từng đoạn nhún là dấu của tay kéo khi tra thun. Chỉ một đoạn thun hồi kém hơn phần còn lại thì xem đoạn đó nằm dưới đường may hay nằm trong vùng bị ép.
Vì sao cùng một cuộn, dây thun giãn khác nhau ở hai chuyền?
Cùng một cuộn mà dây thun giãn khác nhau ở hai chuyền là vì độ giãn của thành phẩm phụ thuộc cả cách mỗi chuyền cắt, kéo, may và ủi, không riêng cuộn thun. Khi khách báo "thun nhanh giãn", phản xạ đầu tiên thường là gọi nhà cung cấp hoặc đổi sang loại thun dày hơn. Biết là đổi thun nghe gọn nhất, vì không phải đụng tới chuyền. Nhưng đổi gạo mà không chỉnh lửa thì nồi sau vẫn khê.
Vậy có nên đổi sang dệt thoi cho chắc? Chưa vội. Lấy một đoạn thun còn trên cuộn đã dùng cho lô bị chê, kéo thử song song với đoạn thun cắt ra từ chính thành phẩm đó. Đoạn trên cuộn vẫn co hồi tốt mà đoạn trong sản phẩm thì không, lỗi nằm ở khâu may hoặc hoàn tất. Cả hai cùng kém thì lúc đó mới quay về loại thun, và câu hỏi chuyển thành chọn dây thun ít dão cho đúng vị trí. Phúc Hưng Thịnh khuyên làm phép so này trước mọi quyết định đổi loại, vì nó gần như không tốn gì.
Cắt thun sai chiều dài có làm dây thun nhanh giãn không?
Cắt thun sai chiều dài không làm sợi thun giãn ra, nhưng cắt dài làm cạp hay bo lỏng ngay từ lần mặc đầu, và người mua gọi cái lỏng đó là "thun giãn". Lỗi này hay nằm ở rập: chiều dài đoạn cắt được tính một lần rồi dùng mãi cho mọi mã thun, mọi vị trí. Trong khi tỉ lệ sợi thun và kiểu dệt quyết định độ co giãn và độ hồi, nên đổi từ thun dệt kim sang dệt thoi, hay chỉ đổi sang mã khác, mà giữ nguyên chiều dài cắt là vòng thành phẩm đổi theo. Một con số cắt dùng chung cho cạp quần và cổ tay áo cũng khó đúng cả hai.
Cắt ngắn bao nhiêu so với vòng thành phẩm thì không có con số chung, vì nó tuỳ loại thun, bản rộng và độ ôm bạn muốn. Cách làm chắc là chốt chiều dài trên chiếc mẫu cho từng loại thun và từng vị trí, ghi vào phiếu công nghệ để mọi chuyền cắt cùng một số. Lúc cắt, đo đoạn thun khi nó nằm tự nhiên trên bàn, đừng đo lúc đang kéo từ cuộn ra, để các đoạn không dài ngắn lệch nhau.
Kéo căng tay khi tra thun có làm dây thun nhanh giãn?
Cái thấy được chắc chắn là kéo không đều làm vòng thun phân bố lệch, và cạp lệch như vậy rất dễ bị khách đọc thành dây chun nhanh giãn. Với kiểu may dính thun thẳng vào vải, thợ phải kéo thun cho khớp chiều dài vải, mỗi người một tay, mỗi đoạn một lực. Kết quả là nhún dày ở chỗ kéo mạnh, thưa ở chỗ kéo nhẹ. Còn kéo căng hết cỡ có làm lõi thun đuối nhanh hơn hay không thì tuỳ loại thun và mức kéo, đứng ngoài nhìn không phán được.
Chia mốc bốn phần trên cả thun lẫn vải trước khi may, như khi may dây thun lưng quần kiểu may dính, là cách đơn giản nhất để tay thợ nào kéo cũng ra cùng một vòng. Tổ trưởng nên kéo thử vài chiếc đầu ca của từng thợ, so với chiếc mẫu đã duyệt, thay vì đợi tới khâu kiểm hàng cuối. Kiểu luồn ống ít phụ thuộc tay kéo hơn vì thun nằm tự do trong ống, nên ở đó yếu tố cần soát dồn về chiều dài cắt.
Đường may qua thân thun có làm dây thun giãn sớm không?
Đường may qua thân thun có thể làm dây thun giãn sớm, và đây là yếu tố khó đoán từ xa nhất, vì nó tuỳ cùng lúc vào loại thun, kiểu mũi, mật độ mũi và máy may của bạn. Điều chắc chắn là các kiểu dệt chịu kim khác nhau: thun dệt thoi bản cứng cáp, dày dặn, chịu may xuyên kim tốt nên hợp với vị trí phải diễu nhiều đường qua thân, còn dệt kim thân mềm hơn. Mũi thẳng hay zigzag, mật độ bao nhiêu, cỡ kim nào cho mã thun đang dùng thì không có đáp án chung áp được cho mọi xưởng.
Cách thử rất rẻ: trên cùng một đoạn thun, may hai ba phương án đường may cạnh nhau, chừa một đoạn không may làm đối chứng. Kéo giãn từng đoạn rồi thả ra; đoạn nào co về chậm hoặc không về hết so với đoạn đối chứng thì phương án đó không hợp với mã thun này. Giữ phương án hồi gần đối chứng nhất và ghi vào phiếu công nghệ cho mọi chuyền. Thêm một đường diễu "cho chắc" là phản xạ quen của thợ lâu năm, nhưng đường diễu đó có ảnh hưởng tới độ hồi của mã thun bạn đang dùng hay không thì đoạn thử trả lời rõ hơn mọi lời đoán.
Ủi, ép keo, ép logo gần cạp có làm dây thun nhanh giãn?
Ủi, ép keo, ép logo làm dây thun nhanh giãn khi mặt nóng phủ lên vùng có thun, và đây là yếu tố hay bị bỏ sót nhất vì nó xảy ra sau khi thun đã may xong, lúc chuyền đã thôi để ý tới thun. Đã nằm trong sản phẩm, lõi cao su hoặc spandex vẫn lão hoá nhanh hơn khi gặp nhiệt cao trực tiếp, dù nhiệt đến từ bàn ủi của người mặc hay từ bàn ủi ngay trên chuyền. Ba nguồn nhiệt ở khâu hoàn tất cần soát:
- Ủi thành phẩm: thợ ủi hay đè mặt bàn ủi qua luôn phần cạp, bo cho phẳng. Cho bàn ủi dừng ở mép phần có thun, không đè mặt nóng trực tiếp lên thun.
- Ép keo: keo dựng ở nẹp, lưng hay túi gần cạp mà ép sau khi đã tra thun thì tấm ép dễ phủ qua thun. Nếu rập cho phép, ép keo trước rồi mới tra thun.
- Ép nhiệt in logo: logo đặt trên lưng quần sát cạp hay gần bo tay kéo vùng thun vào dưới mặt ép. Dời logo ra khỏi vùng thun, ép trước khi tra thun, hoặc đưa logo vào chính dây thun bằng thun dệt chữ jacquard, chữ dệt chìm ngay trong bản nên không cần qua máy ép.
Ép ở mức nào thì an toàn cho thun? Không có mức nào an toàn bằng việc thun không nằm dưới mặt ép. Nhiệt độ ép theo khuyến cáo của keo hay mực in là chuyện của vật liệu đó; phần thun thì cứ để ra ngoài là yên tâm nhất.
Kiểm chiếc mẫu thế nào để dây thun khỏi giãn sớm cả lô?
Chiếc mẫu chỉ bắt được lỗi giãn khi nó đi đúng con đường hàng thật sẽ đi. Mẫu may tay ở phòng kỹ thuật rồi treo lên duyệt thì đẹp, nhưng chưa qua bàn ủi chuyền, chưa qua máy ép, nên chưa nói được gì về lô. Lỗi lọt qua mẫu thì cái giá là tháo chỉ thay thun cả lô, trễ ngày giao, trong khi vài chiếc mẫu thử chỉ tốn vài giờ. Trước khi chạy lô, chiếc mẫu nên qua đủ các bước sau:
- Đi đủ công đoạn: cắt theo rập thật, may trên đúng chuyền sẽ chạy lô, qua ủi, ép keo, ép logo đúng thứ tự như hàng đại trà.
- Có đoạn đối chứng: giữ một đoạn thun cắt từ đúng cuộn đó, kéo thả song song với thun trên mẫu.
- Kéo thử từng vùng: đoạn dưới đường may, đoạn nằm trong vùng ép, đoạn tự do; vùng nào hồi kém hơn đối chứng thì khâu đó cần sửa.
- Đo vòng thành phẩm: đo cạp, bo ở trạng thái tự nhiên so với số trên rập, ở mỗi size sẽ chạy chứ không chỉ size mẫu.
- Giặt thử một chiếc: giặt như người mặc sẽ giặt rồi kéo thử lại, vì lỗi nhiệt có khi chỉ lộ sau giặt.
- Treo mẫu chuẩn tại chuyền: chiếc đã duyệt kèm phiếu ghi chiều dài cắt, phương án đường may, thứ tự hoàn tất, để chuyền nào chạy cùng mã thun cũng làm giống nhau.
Đổi chuyền, đổi lô thun hay đổi mã thun đều là lúc nên may lại một chiếc mẫu theo đúng danh sách này.
Thun vẫn giãn sớm ở mọi chuyền thì cứ nhắn Zalo 0972.245.746 ảnh chiếc thành phẩm bị chê kèm video kéo thử đoạn thun trên cuộn cạnh đoạn thun trong sản phẩm. Phúc Hưng Thịnh sản xuất dây thun trực tiếp tại nhà máy Khánh Hòa và sẽ cùng bạn tìm hướng xử lý trước khi bàn chuyện đổi loại.
Khi cần đổi mã hoặc đặt thêm dây thun may mặc, gửi kèm loại thun đang dùng, bản rộng, vị trí may, số lượng, ảnh mẫu, địa chỉ nhận hàng và thời hạn cần hàng qua Zalo 0972.245.746 hoặc form báo giá trên website. Hàng sẵn kho, giá sỉ tận xưởng, chiết khấu theo số lượng, giao toàn quốc; đơn lớn nên chốt mẫu đối chiếu trước để lô sau khớp lô trước.
