Dây thun đan là tên gọi khác của thun dệt kim, loại thun được tạo ra bằng cách đan vòng sợi dọc rồi lồng thêm sợi ngang giữ các vòng dính liền nhau, bọc quanh lõi đàn hồi ở giữa, khác hẳn cách dệt của thun bện và thun dệt thoi. Điểm nhận biết dễ nhất là khi kéo căng, thun đan gần như giữ nguyên bản rộng và không bị quăn mép, còn thun bện thì co hẹp lại và dễ cuộn tròn. Chọn nhầm loại cho vị trí may thường lộ ra sau vài lần giặt hoặc ngay lúc ráp chuyền: viền quần lót cấn da, lưng quần xoắn vặn, hoặc sợi lõi đứt ngay tại đường kim may. Bài này giúp bạn nhận ra đúng loại thun đan qua cấu tạo, biết khi nào nên dùng và khi nào không, để không phải tháo lại cả lô vì nhầm tên kỹ thuật.
Dây thun đan khác thun bện và thun dệt thoi ở đâu?
Ba loại thun này hay bị gọi chung là dây thun, nhưng cách dệt khác nhau kéo theo tính chất khác hẳn nhau khi may và khi mặc.
| Đặc tính | Thun đan (dệt kim) | Thun bện | Thun dệt thoi |
|---|---|---|---|
| Cấu trúc | Đan vòng sợi dọc, lồng sợi ngang bọc quanh lõi đàn hồi | Sợi bện chéo hình số 8 quanh lõi đàn hồi | Sợi dọc và sợi ngang đan vuông góc |
| Bản rộng khi kéo căng | Gần như giữ nguyên | Co hẹp lại đáng kể | Không đổi |
| Chịu kim may | Kim lách qua khe vòng đan, ít đứt sợi lõi | Dễ đứt sợi lõi ngay tại đường may | Bám chỉ chắc, hầu như không suy suyển |
| Độ quăn mép | Rất thấp, bề mặt phẳng | Dễ quăn khi kéo căng | Gần như không quăn |
| Độ mềm, độ thoáng khí | Mềm, thoáng, êm da | Bề mặt có gân, có thể hằn ngứa | Dày dặn, cứng cáp hơn, kém thoáng hơn |
| Hợp dùng cho vị trí | Đồ sát da, đồ thể thao, khẩu trang, viền gấp mép | Dây rút nhỏ, vị trí ít chịu kim may lặp lại | Lưng quần bản lớn, vị trí cần giữ form |
Vì sao thun đan giữ được bản rộng và ít làm gãy kim may?
Cấu tạo thun đan gồm ba phần chạy song song: sợi dọc đan thành các vòng nối tiếp như một dải mắt lưới, sợi ngang luồn qua giữ các hàng vòng dính liền nhau, và lõi đàn hồi, thường là sợi spandex hoặc cao su latex, nằm giữa hai lớp đó. Khi kéo dài, các vòng đan trượt giãn ra chứ không ép sợi ngang phải co lại, nên bản thun gần như giữ nguyên độ rộng ban đầu. Bạn có thể hình dung thun đan giống một chiếc áo len dệt kim, kéo dài ra rồi thả lại là về hình dạng cũ, còn thun dệt thoi giống miếng vải kaki, chắc chắn nhưng không co giãn nhiều theo mọi hướng. Nghe hơi giống bài học đan len ở trường, nhưng bạn chỉ cần nhớ một câu: vòng đan giãn ra, sợi lõi không bị ép đứt.
Vậy kim máy công nghiệp có làm đứt thun đan không? Hiếm khi, vì mũi kim thường lách qua khoảng hở giữa các vòng đan thay vì đâm thẳng vào sợi lõi, đây cũng là lý do thun đan được chọn cho các đường may chạy tốc độ cao.
Tình huống hay gặp ở xưởng đồ lót: đặt thun theo tên gọi chung là dây thun tròn viền áo cho rẻ, hàng về hoá ra là thun bện chứ không phải thun đan như mẫu cũ. Máy may công nghiệp chạy tốc độ cao làm đứt sợi lõi ngay tại nhiều mũi kim, viền áo chỗ chặt chỗ chùng, cả lô bị trả lại để soi từng chiếc. Xưởng phải đối chiếu lại đúng tên kỹ thuật là thun đan trước khi đặt lô thay thế. Gọi đúng tên kỹ thuật quan trọng hơn gọi theo hình dáng bên ngoài.
Thun đan hợp với vị trí may nào trong xưởng của bạn?
Không phải cứ thun đan là hợp mọi vị trí, dù đây là loại linh hoạt nhất trong ba loại kể trên.
- Hợp nếu: vị trí sát da cần mềm và thoáng như quần lót, đồ ngủ, khẩu trang; đồ thể thao ôm sát cần giãn dài nhiều hướng; viền gấp mép cổ áo, nách áo, đáy quần cần thun mỏng dẻo dễ gấp đôi.
- Nên cân nhắc loại khác nếu: vị trí cần đứng form cứng như lưng quần tây, lưng short kaki bản lớn thì thun dệt thoi hợp hơn; hoặc chỉ cần dây tròn nhỏ giá rẻ cho vị trí ít chịu lực kéo lặp lại thì thun bện có thể đủ dùng.
Vậy có cần lên hẳn dệt thoi cho mọi lưng quần không? Không. Lưng quần thun bản nhỏ, đồ mặc nhà vẫn dùng thun đan tốt, chỉ lưng quần bản lớn cần đứng dáng mới nên chuyển sang dệt thoi. Nếu là chúng tôi, với đơn đồ ngủ hay đồ lót, chúng tôi luôn chọn thun đan trước, trừ khi khách hàng yêu cầu form cứng.
Một xưởng balo học sinh từng chọn dây thun bện bản nhỏ làm quai phụ trang trí vì nghĩ bện chắc hơn đan. Ráp vào máy may công nghiệp, sợi lõi cao su bên trong đứt ngay tại các mũi kim, đoạn quai đó mất đàn hồi cục bộ dù nhìn ngoài vẫn lành lặn. Lô hàng phải tháo lại đúng đoạn quai đó và thay bằng thun đan mới kịp giao. Từ đó xưởng quy định mọi chi tiết may xuyên kim đều dùng thun đan, thun bện chỉ dùng cho chỗ không may qua kim.
Ứng dụng thun đan theo từng sản phẩm may
Trong thực tế sản xuất, thun đan xuất hiện ở hầu hết các vị trí cần mềm mại và ôm sát cơ thể.
- Đồ lót, đồ ngủ: viền áo, cạp quần cần mềm để không hằn da qua nhiều giờ mặc.
- Đồ thể thao, legging: bo lưng, bo ống cần giãn dài theo chuyển động mà không bó chặt.
- Khẩu trang vải: dây đeo cần nhẹ và giãn tốt để đeo lâu không đau vành tai.
- Viền gấp mép cổ áo, nách áo, đáy quần: thun đan mỏng, dễ gấp đôi ôm sát mép vải mà không cần kỹ thuật cuốn viền phức tạp.
Chọn đúng loại thun đan cho từng vị trí trên là bước đầu, nhưng nhiều xưởng vẫn hỏng lô ở khâu đặt hàng và bảo quản.
Lỗi thường gặp khi chọn và dùng dây thun đan
Lỗi lớn nhất khi mua dây thun đan là đặt hàng theo hình dáng chung chung thay vì tên kỹ thuật, khiến bên bán dễ giao nhầm thun bện. Biết là bạn muốn đặt cho nhanh gọn và giá mềm, với đơn nhỏ thì ít rủi ro. Với đơn lớn ráp máy tốc độ cao thì đừng, vì nhầm một chữ tên kỹ thuật là mất cả lô.
- Gọi đúng tên kỹ thuật khi đặt hàng: nói rõ thun đan hoặc thun dệt kim thay vì chỉ thun tròn hay thun bản nhỏ, nhất là khi đặt qua điện thoại.
- Tìm mua online lẫn ngành: gõ dây thun đan có khi ra kết quả dây thun sofa, dây thun buộc tóc hay dây thun văn phòng phẩm vì cùng tên gọi. Gõ thêm thun dệt kim may mặc hoặc gửi ảnh mẫu qua Zalo là cách chắc ăn nhất.
- Giặt sấy nhiệt cao hoặc ủi trực tiếp lên thun: làm sợi lõi chai cứng, mất đàn hồi dù mới dùng vài lần.
- Không thử một mẫu nhỏ trước khi may hàng loạt: đến khi ráp chuyền mới phát hiện thun không hợp tốc độ máy hoặc độ giãn không như kỳ vọng.
Tốc độ máy và lực căng ảnh hưởng thêm bao nhiêu còn phụ thuộc thiết lập máy của từng xưởng, cái này chúng tôi không đoán được từ xa nếu chưa cầm mẫu thật trên tay.
Xưởng áo ba lỗ từng dùng thun đan gấp viền nách áo, sau đó ủi phẳng trực tiếp lên đường viền cho nhanh. Thun chỗ đó chai cứng và ngả vàng dù vải áo còn mới, cả lô phải cắt bỏ đường viền hỏng để thay dây thun khác. Xưởng chuyển sang ủi cách một lớp vải mỏng và không chạm bàn ủi trực tiếp lên thun từ lần sau.
Cơ chế vì sao nhiệt độ cao làm thun chai cứng nằm ở chính sợi lõi đàn hồi bên trong, được giải thích kỹ hơn trong bài nguyên lý co giãn của dây thun.
Phụ Liệu May PHT sản xuất trực tiếp dây thun đan và thun dệt thoi tại nhà máy Khánh Hòa, đủ bản rộng và độ dày để bạn so mẫu tại chỗ thay vì hỏi qua nhiều trung gian. Nếu chưa chắc mẫu đang cầm là thun đan hay thun bện, cứ chụp ảnh gửi qua Zalo, nhìn mẫu là gọi tên đúng loại ngay được. Xem trực tiếp các loại dây thun đan, thun dệt thoi đang có sẵn để so mẫu trước khi đặt số lượng lớn.
Để nhận báo giá sỉ nhanh, gửi qua Zalo 0972.245.746 hoặc điền form báo giá trên website: loại thun cần tìm, bản rộng và màu, số lượng dự kiến, ảnh mẫu đang dùng nếu có, địa chỉ nhận hàng và thời hạn cần gấp hay không. Có đủ thông tin, PHT báo giá đúng ngay trong ngày, không phải hỏi qua lại nhiều lần.
